Шетелдік Қазақстанда тұруға ықтиярхатсыз (ВНЖ) пәтер сатып ала ала ма

Шетелдіктің тұрғын үй сатып алуы туралы заң не дейді

Негізгі норма 1995 жылғы ҚР «Шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы» Заңының 9-бабында. Шетелдіктер тұрғын үйді меншікте ұстай алады, уақытша болатындарды қоспағанда. Азаматтармен тең тұрғын үйге құқық тұрақты тұратындарда бар, ал сол заңның 4-бабы бойынша тұрақты тұратын адам дегеніміз тұруға ықтиярхаты бар адам.

Қарапайым тілмен айтсақ: турист, визасыз келген, жұмыс визасымен немесе РВП-мен жүрген адам уақытша болушы саналады. Ол пәтерді немесе үйді өз атына сатып ала алмайды. ВНЖ болса, Қазақстан азаматтарымен бірдей шартпен ала алады.

Әр мәміле алдында баптың нөмірі мен мәтінін заңның ресми мәтінімен салыстырамын: adilet.zan.kz порталы кейде ашылмайды, ал интернеттегі дәйексөздер ескірген болуы мүмкін.

Нотариустар мен тіркеушілер іс жүзінде қалай істейді

2025–2026 жылдары нотариустар мен тіркеуші орган шетелдік сатып алушыдан тұруға ықтиярхат сұрайды. Уақытша тіркеу немесе РВП жеткіліксіз, мұны бірнеше практик заңгер растайды.

Интернетте шетелдіктер Қазақстанда пәтерді еркін сатып алады деп жазылған мақалалар кездеседі. Мен оған сүйенбес едім: мұндай мәміле не тіркеуден өтпейді, не меншік құқығына тәуекел туғызады. Сатушы немесе делдал «ВНЖ-сыз өз атыңызға рәсімдеп береміз» деп уәде берсе, тоқтап, сұрақ қоюға себеп бар.

Нақты нотариустың тәжірибесін бәрібір кепілақыға дейін нақтылау керек. Клиент уақыты мен ақшасын жоғалтпауы үшін мұны алдын ала істеймін.

Қазақстаннан ВНЖ-сыз пәтерді заңды түрде қалай сатып алуға болады

Заңды жол үшеу. Әрқайсысының өз бағасы, мерзімі және салық салдары бар, сондықтан мақсатқа қарай таңдау керек: өзіңіз тұру, жалға беру, ақшаны сақтау немесе бизнес жүргізу.

Әр тәсілдің артықшылығы мен кемшілігі

• ВНЖ және өз атыңызға сатып алу: ең таза нұсқа әрі меншік иесінің толық құқығы, бірақ 2026 жылы ВНЖ алу қиындады, ал пилоттық ережелер бойынша Алматы өтініш берушілердің көбіне жабық
• ЖШС: ВНЖ-сыз жұмыс істейді, компания бизнеске де, бизнес-иммигрант визасына да керек болады; кемшілігі жыл сайынғы есепте, заңды тұлға салықтарында және құрылтайшының тұруына қатысты сұрақтарда
• Шетелдік компания: бұрыннан бар болса ыңғайлы; құжат рәсімдеу қымбат, БСН мен аударма керек
• Коммерциялық жылжымайтын мүлік: ВНЖ-сыз әрі компаниясыз; онда тұруға болмайды, ал сатқанда ЖТС әрдайым төленеді

Шетелдікке арналған сатып алу қадамдары

Клиенттермен өтетін ретім осындай. Қай қадамды қашықтан жасауға болатынын бөлек айтамын.

• Мақсат пен тәсілді анықтау: ВНЖ-мен өз атыңызға, ЖШС арқылы немесе коммерциялық нысан
• Қазақстандағы ХҚКО-дан ЖСН-ді жеке өзіңіз алу: 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап елшіліктер оны бермейді; компанияға БСН керек
• ЖШС арқылы сатып алсаңыз, компанияны тіркеу: 2026 жылғы 1 сәуірден бастап құрылтайшы жеке қатысады
• Нысанды іріктеп, құжаттарын тексеру: құқық белгілейтін құжаттар, ауыртпалықтар, сатушы жұбайының келісімі
• Нотариус сізден немесе компаниядан қандай құжат қабылдайтынын тексеру
• Шартқа нотариуста немесе апостиль қойылған не ҚР консулдығында куәландырылған нотариаттық сенімхат бойынша қол қою
• Қолма-қолсыз төлеп, құқықтың мемлекеттік тіркелуін күту: меншік иесі тек содан кейін боласыз

ВНЖ-сыз сатып алу туралы жиі кездесетін аңыздар

Шетелдік сатып алушыға немен көмектесемін

Заң білімім бар, сондықтан әдемі жоспардан емес, құжаттан бастаймын. Сатып алу тәсілін таңдауға көмектесемін, нысан іріктеймін, сатушы мен шартты тексеремін, нотариуспен келісемін. ЖШС мен ВНЖ-ны серіктес заңгерлерім рәсімдейді, ал бүкіл процесті бір қолда ұстаймын.

Өзіңізге қай жол сай келетінін әлі білмесеңіз, не сатып алғыңыз келетінін және не үшін екенін жазыңыз. Бір әңгімеде қай нұсқалар шынайы екені түсінікті болады.