Мазмұнға өту
Ruslan Abdrakhmanov

Қазақстандағы инвестициялық жобалар: не салып, не іске қосуға болады

Қазақстанда пәтерден бөлек тауға жақын қонақ үйлер мен глэмпингтерге, монша және SPA кешендеріне, Қытай–Еуропа трассаларының бойындағы қоймаларға, өсіп келе жатқан IT саласына арналған кеңселерге, Қытайға экспортқа бағытталған жылыжайлар мен шағын өндірістерге сұраныс бар. Бұл сұраныстың нақты негізі бар: халық жылына 200 мыңнан астам адамға өседі, Алматыда тұрғындар саны 2,3 миллионнан асты, ал туризмге 2025 жылы 1,26 трлн ₸ инвестиция тартылды. Төменде әр бағыт бойынша сандар, тәуекелдер және жоба үшін жер мен локацияны қалай тексеретінім жазылған.

Бөлімнің барлық материалы

Неге Қазақстанға қазір инвестиция салу керек

Менің ойымша, сұранысқа бір мезгілде төрт нәрсе әсер етеді. Біріншісі адамдар. Ел жылына 200 мыңнан астам тұрғынға көбейеді, халықтың үштен бірі 18 жасқа толмаған, ал Алматы мен Алматы облысына өңірлерден көшіп келушілер тұрақты түрде келіп жатыр.

Екіншісі география. Қытайдан Еуропаға баратын пойыздар Қазақстан арқылы өтеді, шекарадағы Қорғас құрғақ порты 2025 жылы 372 мыңнан астам контейнер өңдеді. Үшіншісі Алматыдан бір-үш сағаттық жердегі әлі аз игерілген табиғат. Төртіншісі энергетика. Ел алғашқы АЭС-ін салып, жаңа қуаттар енгізіп жатыр, ал бұл дата-орталықтар мен көп энергия жұмсайтын өндірістерге қажет шарт.

Қазақстанда пәтерден басқа қандай жоба ашуға болады

  • Туризм: глэмпингтер, эко-қонақүйлер, қонақ үйлер, монша және SPA кешендері, көл жағасындағы демалыс базалары
  • Тұрғын үй: халқы өсіп жатқан қала маңындағы аз қабатты кенттер мен үйлер
  • Логистика: трассалар бойындағы және Алматы маңындағы қоймалар мен сұрыптау орталықтары
  • IT және дата-орталықтар: IT компанияларға кеңселер, энергиясы бар серверлік алаңдар
  • Кеңселер мен бизнес-орталықтар: B+ класы және коворкингі бар mixed-use
  • Өндіріс: индустриялық аймақтардағы құрылыс материалдары, қаптама, тамақ өңдеу
  • Ауыл шаруашылығы: Қытайға экспортқа бағытталған жылыжайлар мен фермалар

Бюджетке қарай инвестициялық жобаны қалай таңдауға болады

Мен үш сұрақтан бастаймын: қанша ақшаны, қанша мерзімге қатыруға дайынсыз және өзіңіз қанша уақыт бөле аласыз. Қонақ үйді күн сайын басқару керек, ал жалға алушыға арналған қойма басқаруды аз талап етеді, бірақ кіру құны жоғары.

Содан кейін шектеулерге қараймын. Шетелдік ауыл шаруашылығы жерін меншікте ұстай алмайды, ал ұлттық парк жерлері мүлде сатылмайды. Кейбір жобалар үшін өз ЖШС-іңізді ашқан ыңғайлы. Мұның бәрін кепілақы төлемей тұрып білу керек.

Жобаға жер учаскесін іздеуге және тексеруге қалай көмектесемін

Учаскеге үш көзқараспен қараймын: құрылысшы, инвестор және заңгер көзімен. Шамамен төрт жыл кілтін тапсыратын үйлер салдым, 2019 жылы өз бетон торабымды іске қостым (Dalila Group ЖШС, tasbeton.kz), ал 2022 жылдан бері Kaspi Bank үшін, оның ішінде Magnum дүкендеріне үй-жай іріктеймін: шамамен 140 нысан талданып, 15 дүкен ашылды.

Сіздің жобаңыз үшін жердің санаты мен нысаналы мақсатын, қолжетімді электр қуатын, су мен газды, кіреберіс пен жолдарды, адам мен көлік ағынын, маңайдағы сұранысты тексеремін. Содан кейін баға не жалдау бойынша келіссөз жүргіземін. Заңдық рәсімдеуді, рұқсаттар мен ЖШС-ті серіктес заңгерлер жасайды, мен процесті үйлестіремін.

Сұрақ-жауап

Қазақстанда пәтерден басқа неге инвестиция салған тиімді?

Тау мен көл маңындағы туристік орналастыруға, Алматы төңірегіндегі қоймаларға, B+ класындағы кеңселерге және құрылыс материалдарының шағын өндірістеріне сұраныс бар. Пайда локация мен басқаруға байланысты, сондықтан әр жобаны консервативті сценариймен бөлек есептеймін.

Шетелдік Қазақстанда бизнеске жер сатып ала ала ма?

Құрылыс салуға арналған және құрылыс салынған учаскелерді шетелдік меншікте ұстай алады. Ауыл шаруашылығы жерлері мен орман қоры жерлері шетелдіктерге және шетелдік қатысуы бар компанияларға тыйым салынған. Сіздің жағдайыңызға қатысты егжей-тегжейін заңгер тексереді.

Алматы облысында инвестициялық жобаны қандай сомадан бастауға болады?

Менің шамамен бағалауымша, 5–10 модульдік шағын қонақ үй немесе глэмпинг жерді есептемегенде бірнеше ондаған миллион теңгеден басталады, қойма не өндіріс бірнеше есе қымбат. Нақты сметаны учаске таңдалып, коммуникациялар тексерілгеннен кейін есептеймін.

Жобаға жер табуға көмектесесіз бе?

Иә. Учаскелер мен үй-жайларды іздеймін, құжаттарды, жер санатын, қуат пен кіреберісті тексеремін, сұранысты есептеп, келіссөз жүргіземін. Заңдық бөлік пен рұқсаттарды серіктес заңгерлер жасайды.

Қазақстанға инвестиция салудың қандай тәуекелдері бар?

Теңге бағамының ауытқуы, заңдардың өзгеруі, Алматының сейсмикалығы, кейбір аудандарда электр энергиясы мен судың тапшылығы, туризмнің маусымдылығы. Учаскені тексеріп, жобаны сатып алғанға дейін есептесеңіз, бұл тәуекелдердің көбі алдын ала көрінеді.

WhatsAppTelegram